«مونس‌العشاق» رساله‌ای است که به دوازده فصل نسبتا کوتاه تقسیم شده است در «مونس‌العشاق»

هشت فصل نخست آن سهروردی داستانی می‌سازد درباره سه فرزند عقل که عبارتند از عشق و حُسن و حُزن و سرگذشت آنها و رابطه آنها با انسان. داستان این سه برادر و سخنانی که هر یک به زبان حال درباره خود می‌گویند برجسته‌ترین بخش از «مونس‌العشاق» است. در فصول بعدی سهروردی باز درباره ماهیت حسن و محبت و عشق و نَفْس مطالبی می‌گوید که بیرون از چارچوب داستان اصلی اوست.

داستان اصلی با چگونگی خلقت عشق و دو برادر او یعنی حُسن و حزن آغاز می‌شود. سهروردی در اینجا هرچند که مطالب خود را به زبان ادبی و شاعرانه بیان می‌کند، ولی اساس تفکر او کاملاً فلسفی است. عشق از نظر او نخستین چیزی نیست که آفریده می‌شود. نخستین چیز گوهری است تابناک به نام عقل، عقلی که پدر برادران سه‌گانه است. سهروردی برای بیان نسبت عشق و حسن و حزن ـ یا چنانکه او خود آنها را به فارسی ترجمه کرده است: مهر و نیکویی و اندوه ـ به مفاهیم و تعبیرات فلسفی متوسل می‌شود. عشق و حسن و حزن سه صفت یا سه عَرَض‌اند از برای گوهر عقل:

و این گوهر را سه صفت بخشید: یکی شناخت حق و یکی شناخت خود و یکی شناخت آن که نبود پس ببود. از آن صفت که به شناخت حق تعالی تعلق داشت حُسن پدید آمد که آن را «نیکویی» خوانند، و از آن صفت که به شناخت خود تعلق داشت عشق پدید آمد که آن را «مهر» خوانند و از آن صفت که [به شناخت آن که] نبود پس ببود تعلق داشت حزن پدید آمد که آن را «اندوه» خوانند

مطلبی که سهروردی در اینجا درباره چگونگی پدیدآمدن حسن و عشق و حزن بیان کرده است کاملاً جنبه نوافلاطونی دارد، همچنانکه موضوع پدیدآمدن یا صدور عقل از حق تعالی نیز نظریّه‌ایست نوافلاطونی. در فلسفه نوافلاطونی است که عقل ابتدا به منشأ خود نظر می‌افگند و سپس به خود و چیزهای دیگر.

 

می توانید از این لینکه به صورت مستقیم این رساله را دریافت کنید

دانلود رساله فی حقیقه العشق